Бүтээлийн нэр
Үндэсний ашиг сонирхол ба гадаадын арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч, биелүүлэх асуудал
Хэлбэр
Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл
Салбар
Олон Улсын хувийн эрх зүй, Арбитр & Эвлэрүүлэн зуучлал
Бүтээлийн товч
Монгол Улс нь 1990 оноос ардчилсан дэглэмд шилжиж, олон хэвшил бүхий зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоогоор өөрийн улс орны эдийн засгийн чиг хандлагыг ардчилсан Үндсэн хуулиараа тодорхойлсон билээ. Улмаар шинэ эрх зүйн системийн дагуу улс орноо хөгжүүлэх шаардлага монголын ард иргэдийн өмнө тулгарсан бөгөөд хөгжиж буй улс орнууд хөгжингүй орнуудын хөрөнгө оруулалтыг татаж хөгжсөн түүх олон бий.

Энэ жишгийн адил Монгол Улс хөгжингүй орнуудын хөрөнгө оруулалтыг ихээр татаж, олон улс оронтой худалдаа арилжаа хийх шаардлага байсан тул Монгол Улс гадаадын арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч, биелүүлэх нь үүний нэгэн баталгаа болно гэж зарим судлаачид өөрсдийн судалгааны бүтээлд тэмдэглэсэн байдаг.
Жишээлбэл, Доктор М.Уянга нь “Монгол Улсад худалдааны арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөх ба биелүүлэх эрх зүйн асуудал” нийтлэлдээ “... гадаадын арбитрын шийдвэрийг үндэсний хэмжээнд биелүүлэх нь өөрийн улсын нэр хүндийг өсгөх, хууль дээдлэх ёсыг хэрэгжүүлэх нь гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг татах нэг баталгаа юм” гэсэн бол судлаач Н.Энхцэцэг нь “Гадаадыг арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөх, биелүүлэх тухай конвенцын талаарх ЮНСИТРАЛ-ын нарийн бичгийн дарга нарын газрын тайлбар” хэмээх бүтээлдээ “... хөрөнгө оруулагчдын түгээмэл сонирхож асуудаг нэг асуудал нь Монгол Улсад маргааныг шийдвэрлэх арбитрын арга, тэр дундаа Монгол Улс арбитрт ээлтэй эрх зүйн орчинтой эсэх тухай байдаг” гэж тус тус дурдсан байдаг. Мэдээж хөгжингүй орнуудын хөрөнгө оруулалтыг татах нь Монгол Улсын хөгжлийн нэгэн гарц байж болох ч нөгөө талаараа Монгол Улсын үндэсний нийтлэг ашиг сонирхолд халдах эрсдэлтэй байж болзошгүй хэмээн үзэж байна. Учир нь судлаач Д.Мөнхдэлгэрийн “Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтад учирч болзошгүй сөрөг талууд” нийтлэл болон зарим судалгаанд бичсэнээр хөгжингүй орнуудын шууд хөрөнгө оруулалт нь давхар эдийн засаг бий болгох, капиталыг алдах, дотоодын нөөц баялгийг сүйрүүлэх, монопол үүсгэх, эдийн засгийг гадаад улс орноос хэт хамааралтай болгох, татварын гажуудал үүсгэх зэрэг сул талуудтай . Үүнээс үүдэн гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг нэгдүгээрт тавих уу? эсхүл Монгол Улсын үндэсний нийтлэг ашиг сонирхлыг нэгдүгээрт тавих уу? гэсэн асуулт гарч ирнэ. Жишээлбэл, Бүгд Найрамдах Венесуэл Улс газрын тосны маш их нөөц баялагтай бөгөөд АНУ тэргүүтэй маш олон гүрнүүд уул уурхайн салбарт нь маш их хөрөнгө оруулалт хийсэн байдаг. Өдгөө Бүгд Найрамдах Венесуэл Улсын экспортын 95%-ийг газрын тос эзэлж байгаа ч тус улсын эдийн засгийн өсөлт жил ирэх тусам унаж, гадаад өр хэд дахин өссөн байна.

Тэгэхээр гадаадын хөрөнгө оруулалт болгон хөгжиж буй улс оронд үр өгөөжөө өгдөггүй гэдгийг уг тохиолдлоос харж болох бөгөөд манай Монгол Улсын одоогийн эдийн засгийн хөгжил уг жишгийн дагуу явагдаж байгааг уншигч та бүхэн мэдэж байгаа болов уу? Тодруулбал, манай улсын хөрөнгө оруулалтын 85% нь уул уурхайн салбар эзэлж байгаа ба улмаар бэлчээр эвдэгдэх, ус горхи ширгэх, ургамлын гарц муудах зэрэг экологийн гажуудал үүсгэж байгаагаас гадна уул уурхайн гадаадын хөрөнгө шууд хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгжтэй холбогдох байгаль орчны асуудалтай холбоотой гэмт хэргийн гаралт цөөнгүй байдаг. Үүнээс үзвэл Монгол Улсын газар нутагт бэлчээр эвдэгдэх, гол горхи ширгэх, ургамлын гарц муудах зэрэг нь Монгол Улсын үндэсний нийтлэг ашиг сонирхлыг хөндөж байх тул гадаадын арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч, биелүүлэхээс татгалзах замаар Монгол Улсын үндэсний нийтлэг ашиг сонирхлыг хамгаалах нэг арга байж болох юм гэсэн санааг батлахад оршино.
Түлхүүр үг
Гадаадын арбитрын шүүх, арбитрын шийдвэр, хүлээн зөвшөөрөх, биелүүлэх, хөрөнгө оруулалт, нийтийн дэг журам, үндэсний аюулгүй байдал
Бичигдсэн огноо
2021-09-01
Хуудсын тоо
18
Хэл
Монгол
Байршуулсан огноо
2022-09-30
Товч мэдээлэл үзсэн
405
Бүрэн эхээр нь үзсэн
21
Эшлэлийн тоо
48
Санал болгож буй эшлэлийн загвар
М.Нямжаргал “Үндэсний ашиг сонирхол ба гадаадын арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч, биелүүлэх асуудал” (2021), ... дахь/дэх тал. Legaldata-аас унших боломжтой: https://legaldata.mn/b/1360
Цуглуулганд нэмэх
Бүтээлийг цуглуулгандaa нэмэхийн тулд нэвтэрсэн байх шаардлагатай.
Бүртгэлтэй бол нэвтрэх | Бүртгэлгүй бол бүртгүүлэх