Бүтээлийн нэр
Шүүх хуралдааны ажиглалтын тайлан: /2010.04.05-2010.06.25/
Хамтран зохиогчид
Н.Туяа, М.Ариунаа, Р.Оюунбадам, С.Мойлтмаа
Тэмдэглэл
Энэ судалгааг Нээлттэй Нийгэм Форумын санхүүгийн дэмжлэгтэйгээр гүйцэтгэсэн болно.
Бүтээлийн хэлбэр
Мониторингийн тайлан, илтгэл
Бүтээлийн товч
1.1. Төслийг хэрэгжүүлэх шаардлага
1992 оны Монгол Улсын Үндсэн хууль болон 1993 онд батлагдсан Шүүхийн тухай хуулиар шүүхийн болон шүүгчийн бие даасан, хараат бус байдлыг баталгаажуулсан билээ. Ийнхүү хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш болон ер нь сүүлийн жилүүдэд “шүүх улс төрийн болон бизнесийн нөлөөнд автсан” хэмээн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд нэлээдгүй бичиж, иргэдийн шүүхэд итгэх байдал буурсаар байна. Иймээс шүүхийн шударга, иргэдэд алагчлалгүй, тэгш хандах зарчим хэрэгжиж буй эсэхэд шийдвэр гаргагчдын анхаарлыг хандуулах үүднээс Нээлттэй Нийгэм Форум шүүх хуралдааны ажиглалт төслийг хэрэгжүүллээ.

1.2. Төслийн зорилго, ач холбогдол
Төсөл нь шүүхийн бие даасан байдал, шүүгчийн хараат бус байдлыг хангах, үйл ажиллагаагаа явуулахад нь дэмжлэг болох, олон нийтийн шүүхэд, шүүгчдэд итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэх, үйл ажиллагааг ил тод болгох, эрх зүйт ёсыг бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулах зорилготой билээ.
Энэхүү төслийн хүрээнд шүүн таслах ажиллагаа олон улсын хүний эрхийн гэрээ конвенцид баталгаажсан шударга шүүхийн стандартыг дагаж мөрдөж буй эсэхийг тодорхойлж, учирч буй хүндрэл бэрхшээлийг тогтоохыг зорилоо.
Төслийн явцад шүүх хуралдааны ажиглалтын олон улсын жишиг арга зүйг Монголын нөхцөлд туршин хууль зүйн клиник сургалтад шүүх хуралдааны ажиглалтыг нэвтрүүлэх боломж бий болгохыг зорьсон нь хууль зүйн их, дээд сургуульд суралцаж буй оюутнуудад мэргэжлийн зөв хандлага бий болгоход ач тустай юм.
Олон улсын практикаас харахад шүүхийн ажиглалтын арга зүйг ашигласнаар иргэд болон хэвлэл мэдээлэл, иргэний нийгмийн байгууллагууд шүүхийн үйл ажиллагааны талаар бодит мэдээлэлтэй болж, улмаар олон нийтийн шүүхэд итгэх итгэл нэмэгдэж байжээ.

1.3. Ажиглалтын арга зүй
“Шүүх хуралдааны ажиглалт”-ын арга зүйг Европын Аюулгүй Байдал, Хамтын Ажиллагааны Байгууллагын1 “Шүүхийн мониторинг” хөтөлбөрийн зөвлөх Лукаш Боярскийн тусламжтайгаар манайтай нийгэм, эдийн засгийн хувьд адил түвшний улсуудад хэрэгжүүлсэн туршлагад үндэслэн Монгол Улсын нөхцөл байдалд тохируулан боловсруулсан болно.
Ингэхдээ ажиглалтыг шүүгч, шүүхийн ажилтнуудад албан ёсоор мэдэгдэлгүйгээр хэрэгжүүлэх арга зүйг сонгосон бөгөөд энэ нь мэдээллийн үнэн бодитой байдлыг илүү хангах болно гэж үзлээ.
2006-2007 онд АНУ-ын Хөгжлийн Хөтөлбөрөөс Отгонтэнгэр Их Сургуулийн Хууль Зүйн сургуультай хамтран “Шүүхийн ажиглалт” төслийг хэрэгжүүлсэн нь цар хүрээний хувьд бага хэдий ч шүүхийн мэдээллийг нээлттэй болгоход тус дөхөм болжээ. Тиймээс энэ төслийн үр дүнг баталгаажуулах, мониторинг хийх боломжийг давхар авч үзлээ.
Ажиглалт хийхээр болсон 9 шүүхэд ажиглагчийг сонгохдоо хууль зүйн клиник сургалтын хувьд тогтворжсон, цаашид шүүх хуралдааны ажиглалтын арга зүйг сургалтад нэвтрүүлэх сонирхол бүхий 3 сургуулиас тус бүр 10 оюутныг дараах шалгуурт үндэслэн авч ажиллууллаа.
Түлхүүр үг
шүүгчийн бие даасан, хараат бус байдал, шүүхийн ажиглалт, шүүхийн стандарт, шүүх хуралдаан, олон улсын жишиг, ажиглалтын арга зүй
Бичигдсэн огноо
2011
Хуудсын тоо
82
Хэл
Монгол
Үнэ
Үнэгүй
Байршуулсан огноо
2020-10-12
Товч мэдээлэл үзсэн
45
Бүрэн эхээр нь үзсэн
3
Эшлэлийн тоо
24
Энэ бүтээлийг эшлэх загвар
Н.Туяа, М.Ариунаа, Р.Оюунбадам, С.Мойлтмаа нар. Шүүх хуралдааны ажиглалтын тайлан: /2010,04,05-2010,06,25/. Нээлттэй Нийгэм Форум. УБ., 2011 он.
Цуглуулганд нэмэх
Бүтээлийг цуглуулгандaa нэмэхийн тулд нэвтэрсэн байх шаардлагатай.
Бүртгэлтэй бол нэвтрэх | Бүртгэлгүй бол бүртгүүлэх

Манай цахим хуудас нь Монгол Улс дахь хууль зүйн судалгааны бүтээлүүдийг нэгтгэн цахим сан бүрдүүлж, судалгааны эргэлтэнд оруулах зорилготой.

Та өөрийн хийсэн судалгааны бүтээлээ манай цахим хуудсанд байршуулж Монгол Улсын хууль зүйн шинжлэх ухааны хөгжилд хувь нэмрээ оруулна уу.

Холбоо барих

“Оюуны-Инноваци” Эрх зүйн судалгааны төв

Монгол Улс, Улаанбаатар хот,
Сүхбаатар дүүрэг, Оюутны гудамж 16/03,
Unity center, 4 давхар 405 тоот.
Э-мэйл: contact@legaldata.mn